Column · Harderwijk, bouwen & stikstof
Harderwijk in spagaat: autoloze wijk of helemaal niks bouwen
Kranenburg moet de nieuwe woonwijk van Harderwijk worden, maar stikstof legt alles plat. De gemeente grijpt naar een noodgreep: een autovrije wijk. Niet uit idealisme, maar pure overlevingsdrang. En dat levert een tragikomisch dilemma op: willen we huizen zonder auto’s, of helemaal geen huizen?
Er zijn van die keuzes waar niemand echt blij van wordt. Een dagje IKEA op zaterdag, of een familiediner met verplichte spelletjes bijvoorbeeld. Harderwijk staat nu voor zo’n soort dilemma: een autovrije wijk bouwen, of helemaal niets bouwen.
Kranenburg, een plan voor 500 woningen, zit muurvast in het stikstofmoeras. En dus komt wethouder Edwin Enklaar met een plan dat klinkt als toekomstmuziek — maar in werkelijkheid gewoon noodgedwongen playback is.
Geen heilig groen ideaal
Wie denkt dat Harderwijk ineens klimaatverlicht is geraakt, heeft het mis. Dit plan komt niet voort uit een duurzaamheidsdroom, maar uit stikstofpaniek. De stad grenst aan de Veluwe/Natura 2000, en dat betekent: extra strenge regels.
Een koe die niest in Ermelo kan al een bouwplan in Harderwijk blokkeren.
Maar hier komt het wrange: aan de oostkant van de A28, letterlijk de andere kant van de scheidslijn die Harderwijk van de rest van de Veluwe scheidt, ligt vrolijk een militaire schietbaan inclusief oefenterrein. Daar rijdt Defensie met zware voertuigen, wordt geoefend met manschappen, los geflodderd met munitie, en worden na afloop de restanten keurig… achtergelaten in de natuur.
En dat allemaal in datzelfde Natura 2000-gebied waar een kind nog het bos uit werd gestuurd omdat het een schep bij zich had. Want ja, in Natura 2000 mag je de grond niet aanroeren. Tenzij je een vrachtwagen bent.
Ironie met legergroene accenten
Het is bijna komisch. In datzelfde Natura 2000-gebied waardoor Harderwijk geen wijk mag bouwen, rijdt de boswachter in een grote 4x4-diesel rustig zijn ronde — terwijl een legertruck even verderop door hetzelfde zand ploegt. Twee voertuigen, twee motoren, en nul stikstofproblemen — althans, niet volgens het boekje.
En als je daar een wandeling maakt, moet je opletten dat je niet in een schuttersputje kukelt, gegraven door dezelfde militairen die – begrijpelijk – gewoon moeten oefenen.
Prima, natuurlijk. In deze tijd snapt iedereen dat Defensie moet trainen. Maar dat mag dus wél, midden in datzelfde kwetsbare natuurgebied — terwijl een woonwijk met elektrische deelauto’s alleen mag bestaan omdat de benzineauto verboden wordt en als we voorkomen dat Natura 2000 nog meer stikstof te verwerken krijgt.
Het mooiste detail?
Kranenburg-Noord, het gebied waar de nieuwe wijk moet komen, is een voormalig kazerneterrein. Van leger naar leefwijk – als dat geen symboliek is, weet ik het ook niet meer. Misschien moeten we het gewoon omdraaien.
Laat Defensie lekker terugkeren naar Kranenburg — ze kennen het terrein tenslotte beter dan wie dan ook — en bouw die emissie loze woningen dan maar ín Natura 2000. Met groene stroom, deelfietsen en zonne-auto’s passen de bewoners daar prima tussen de hei en de dennen en het zand. Ze stoten tenslotte minder uit dan de boswachter en de legertrucks bij elkaar.
En hé — dan komt de oplossing vanzelf dichter bij de bron: minder stikstof in Natura 2000, gewoon door er mensen te laten wonen.
Deelauto’s en dromen
Op papier klinkt het best charmant: een wijk waar je een elektrische auto en of fiets deelt met de buren. In de praktijk klinkt het meer als een sitcom: drie gezinnen, één accu, en iemand die het laadpasje kwijt is.
De wethouder weet het zelf ook: niemand kan garanderen dat het werkt. Maar ja, Nederland zou Nederland niet zijn als we niet eerst een proef zouden doen om daarna te concluderen dat het “complexer bleek dan gedacht”.
De escape route: Den Haag
Het mooiste detail: als het Rijk het stikstofprobleem snel oplost, draait Harderwijk de boel gewoon weer terug. Dan mogen de auto’s met verbrandingsmotor alsnog komen.
Een tijdelijke groene wijk dus — duurzaamheid met een proefperiode.
De moraal
Kranenburg is meer dan een bouwplan. Het is een spiegel voor Nederland anno 2025:
- we willen bouwen, maar mogen niet;
- we willen schoner, maar weten niet hoe.
En ondertussen dendert oostelijk van de A28, in datzelfde Natura 2000-gebied, een legertruck door het zand, met even verderop de boswachter in zijn grote 4x4-diesel. Harderwijk zoekt een uitweg — tussen idealisme en regelgeving, tussen elektrisch en elastisch.
En wie weet: misschien wordt Kranenburg ooit de eerste wijk waar de toekomst echt begint. Of de plek waar we leerden dat deelauto’s en fietsen prima werken.
En dan, tot slot...
Onze burgemeester Jeroen Joon schreef onlangs in zijn column nog over voorbereid zijn op rampen. Over noodvoorraden, batterijen, gasflessen en – niet onbelangrijk – genoeg wc-papier voor drie weken crisis.
En eerlijk is eerlijk: hij heeft gelijk. Want als we in Harderwijk straks zó lang moeten wachten tot de stikstofproblemen zijn opgelost, dan kunnen we dat lijstje van denkvooruit.nl maar beter paraat hebben.
Wie weet komt die noodvoorraad nog van pas — als de elektrische deelauto’s het begeven, de bouw stilligt, en we alleen nog kunnen hopen dat er in Kranenburg tenminste één rol wc-papier per huishouden beschikbaar blijft!
Misschien moet Harderwijk niet eerst stikstofvrij worden, maar rampklaar.
Deze tekst is geschreven met een knipoog en een flinke dosis relativering. De inhoud is niet bedoeld om te kwetsen, te polariseren of te discrimineren, maar om te prikkelen, te laten glimlachen of aan het denken te zetten. Iedereen mag er zijn eigen interpretatie aan geven.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten